Drie Romeinse huwelijksvormen, drie Romeinse ceremonies.

Door Monty Hansen, februari MMVI

 

Het huwelijk is zeer belangrijk in de klassieke Romeinse samenleving. De verbintenis is gericht op het krijgen van kinderen. Door kinderen is immers het voortbestaan van de familie gewaarborgd en indirect ook het voortbestaan van Rome. De bruidegom mag dan wel de verwekker van het kind zijn, de bruid moet het kind het leven schenken. De vrouwen spelen op dit gebied de hoofdrol. Daarom zijn er in de Romeinse huwelijks ceremonies belangrijke rollen weggelegd voor godinnen. Traditiegetrouw : De Romeinse wet kent drie manieren om te huwen: Iedere trouwvorm kent zijn eigen symboliek en heeft zijn eigen ceremonie. Deze huwelijks-vormen zijn zeer oud. Tijdens de eerste en tweede eeuw na Christus zijn zij langzamerhand verdwenen. In die eeuwen ontwikkelt zich een vorm van het Romeinse huwelijk die veel weg heeft van onze moderne trouwplechtigheid.

Polytheistische huwelijken We moeten ons realiseren dat we deze oude rituelen vandaag de dag bekijken met westerse ogen na eeuwen vol christelijke cultuur. Maar de klassieke Romeinen waren geen mono-theistische christenen. Zij waren vergroeid met de ideeën en mythen van “de oude religie”. Als wij de drie oude huwelijksvormen van de Romeinen met een voor-christelijke bril bekijken geven zij hun geheimen prijs.

Coemptio:een rituele verkoop De Coemptio is een familie- aangelegenheid. Het is het Romeinse burgerlijke huwelijk. De rituele verkoop van de bruid door haar vader aan de bruidegom wordt bezegeld met een handdruk. De handen van de bruid en bruidegom worden daarna in elkaar gelegd door de pronuba. Deze getrouwde vrouw symboliseert Juno: beschermster van het huwelijk.

 

Usus: een rituele roof De ceremonies rond de Usus verwijzen naar de Sabijnse maagdenroof. Ook wordt er verwezen naar de roof van de maagd Proserpina door de god Pluto. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de godin Ceres. Het belangrijke punt is dat er bij de usus officieel geen ouderlijke toestemming is gegeven voor deze verbintenis. De Usus zou de Romeinse vorm kunnen zijn van het proefhuwelijk zoals dat ook in andere voorchristelijke tradities voorkomt. De godin Ceres stemde in met de termijn die Jupiter aan het huwelijk van Demeter en Pluto stelde. De moeders van de Sabijnse maagden voorkwamen een oorlog tussen de Sabijnen en Romeinen. Zij stemden in met een huwelijk tussen hun dochters en de voormalige ontvoerders. De Usus kan na een bepaalde termijn, een jaar en een dag, omgezet worden in een wettig Romeins huwelijk. Volgens de wet was dan het illegale karakter van de verbintenis verjaard. Slaapt de bruid echter tijdens het “proefjaar” drie nachten lang niet bij haar man, dan kan de Usus niet worden omgezet in een Matrimonium.

 

Confarreatio: Het huwelijk tussen koning Jupiter/Janus en koningin Juno/Vesta. De Confarreatio is de oudste en meest religieuze plechtigheid. Het is van oorsprong niets meer of minder dan een koninklijk huwelijk waarin de koning der goden op rituele wijze trouwde met zijn koningin/godin. De Romeinse vorm van de Hieros Gamos. Om de speciale band van de koning met Jupiter uit te drukken moet de Flamen Dialis, de staatspriester van Jupiter, de koning der goden, bij het huwelijk aanwezig zijn. Ook verplicht aanwezig is de Pontifex Maximus. Hij is de opperpriester van de stadstaat Rome. Hij vertegenwoordigt de belangrijke godinnen Vesta en Juno.

 

De oude en zeer traditionele Confarreatio is een religieuze staatsceremonie. De ceremonie dankt zijn naam aan een speltbrood: panis farreus Dit wordt door bruid en bruidegom bij het laatste offer gegeten. Spelt is een oude graansoort. Juist de verbintenis met graan en brood geeft een duidelijke aanwijzing over oorsprong en betekenis van de ceremonie. Als men de symbolen van de Confarreatio bestudeert, lijkt het er op of deze religieuze ceremonie een heropvoering is van de Hieros Gamos: het huwelijk tussen de godin aarde en de hemelgod die met zijn bliksem en regen de vruchtbare aarde tot bloei brengt. Dit goddelijke en ook koninklijke huwelijk wordt in vele antieke culturen aangetroffen.   Vruchtbaarheid De functie van het heilige huwelijk is agrarisch: door de vereniging van de donderende hemelgod met moeder aarde wordt de oogst van het graan verzekerd. De hoofdrol is voor de godin. Zij garandeert al het leven in de schepping. De vruchtbaarheid van de bruid moet het voortbestaan van het Romeinse gezin garanderen.

 

Hemel en aarde Het eerste heilige huwelijk is volgens de Grieks-Romeinse mythologie het huwelijk tussen Moeder aarde Gaia en Vader hemel Uranus, die zowel haar zoon als haar man was. Uit dit eerste huwelijk is de rest van de schepping voortgekomen. De godin nam het initiatief.

 

Zon en maan Het bruidstoilet verwijst onder andere naar de godin Vesta, de godin van de altijd brandende haard. Deze haard verwees van oorsprong naar de zon. De godin Vesta is volgens de Romeinen getrouwd met de god Janus, onder andere de godheid van de nieuwe maan. De maan ontleent zijn licht aan de zon, zoals de man zijn familie en macht ontleent aan zijn vrouw. In de ceremonie zijn er echter geen directe verwijzingen naar Janus. Wel naar zijn tegenpool Jupiter. Ook de oppergod van de Romeinse Republiek is van oorsprong een maangod. De god van de volle maan. En Jupiter is op zijn beurt getrouwd met de tegenpool van Vesta: Juno. Zij beschermt het huwelijk en is ook Juno Lucina: Juno van het levenslicht. Is de zon niet het levenslicht van de aarde? En zou Juno niet de volle zomerzon symboliseren? Zij beschermt niet alleen het huwelijk, zij maakt het mogelijk.

 

Een koninklijk huwelijk: Bij de Regia, het koninklijk paleis, vlakbij de tempel van Vesta, staan de koning/priester en de koningin/priesteres. Met offers aan moeder aarde/de zon en aan de hemelgod/ de maan wordt om een vruchtbaar huwelijk gevraagd. Het voortbestaan van de Romeinse boerengemeenschap en de koninklijke dynastie moeten worden verzekerd. De vruchtbare godin aarde/zon geeft toestemming aan de bevruchtende hemelgod/maan door hem water en vuur te geven. De bruid legt een belofte af aan haar echtgenoot: VBI EGO CAIA, IBI TV CAIVS.

 

Waar ik meesteres ben, zul jij meester zijn. Nu zal de koning zijn troon bestijgen en zijn vrouw bevruchten. Dit stelt zijn dynastie zeker en zal ook de graanoogst zeker stellen. Als symbolisch bewijs voor de goede graanoogst eten zij een speltbroodje

 

Confarreatio als “oud en religieus” patriciërshuwelijk Of deze koninklijke scène ooit werkelijkheid is geweest, valt zelfs voor de Romeinen zelf niet te bewijzen. De oude Confarreatio die ons is overleverd, is een ceremonie voor de hoogste burgerstand van Rome. Deze patriciërs zouden de Republiek hebben gesticht en de tirannieke koningen hebben verdreven. Maar zijn de belangen van deze groep niet even koninklijk? Zijn de families der patriciërs niet net zo afhankelijk van de graanproductie op hun grote landgoederen? Romeinse patriciërs zijn vrij conservatief van aard. Daarom worden vernieuwingen verdedigd met verwijzingen naar het verleden. Het economische en dynastieke overwicht van de patriciërs ten opzichte van de rest van Rome, kan optimaal bevestigd worden met een aangepaste versie van de oude koninklijke ceremonie. Natuurlijk moet de volgorde en intentie van de belofte anders: VBI TV CAIVS, IBI EGO CAIA.

 

Waar jij meester bent, zal ik meesteres zijn. Het blijven tenslotte PAtriciers!

© MMVI CORBVLO